1-31 Mart Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı'nda uzm. Dr. Türkan Mahmudova, erken teşhisin hayat kurtardığını vurguladı. Kanser sıklıkla belirti vermeden ilerler, risk faktörleri arasında yaş, aile öyküsü ve yaşam tarzı yer alıyor. Tarama testleri (gaitada gizli kan, kolonoskopi) hayati önem taşıyor.
1–31 Mart tarihleri arasında kutlanan Kolorektal Kanser Farkındalık Ayı kapsamında uzmanlar, toplumda erken teşhisin önemine dikkat çekmeye devam ediyor. Yalova Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Türkan Mahmudova, kolon kanserinin erken evrede tespit edildiğinde büyük ölçüde tedavi edilebildiğini belirterek düzenli taramanın hayati rol oynadığını vurguladı.
Erken Evrede Belirti Vermeyebilir
Kolorektal kanserin çoğu zaman sinsi ilerlediğine dikkat çeken Dr. Mahmudova, hastalığın erken dönemde belirti vermeyebileceğini ifade etti. Bu nedenle özellikle risk grubundaki bireylerin şikâyet beklemeden tarama programlarına katılması gerektiğini belirten Mahmudova, şu değerlendirmede bulundu:
“Kolon kanseri, erken evrede yakalandığında tedavi başarısı oldukça yüksektir. Ancak belirtiler genellikle hastalık ilerlediğinde ortaya çıkar. Bu nedenle düzenli tarama testleri ihmal edilmemelidir.”
En Sık Görülen Belirtiler
Uzmanlara göre kolon kanserinde dikkat edilmesi gereken başlıca belirtiler şunlar:
Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (uzun süren kabızlık veya ishal) Dışkı çapında incelme Dışkıda kan görülmesi Makattan kanama Karın ağrısı, kramp ve şişkinlik Demir eksikliği anemisi Bağırsakların tam boşalmadığı hissi Açıklanamayan kilo kaybı İştahsızlık Halsizlik ve yorgunluk İleri evrede bağırsak tıkanıklığı bulguları
Risk Faktörleri Nelerdir?
Kolorektal kanserin gelişiminde etkili olan risk faktörlerine de değinen Mahmudova, özellikle yaşam tarzı ve genetik yatkınlığın belirleyici olduğunu söyledi. Risk faktörleri şöyle sıralandı:
50 yaş ve üzeri olmak Ailede kolon kanseri veya polip öyküsü Daha önce bağırsak polibi tespit edilmesi Genetik sendromlar İnflamatuvar bağırsak hastalıkları Liften fakir, yağdan zengin beslenme Kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin fazla olması Obezite Hareketsiz yaşam tarzı Sigara ve alkol kullanımı Tip 2 diyabet
Tarama Testleri Hayati Öneme Sahip
Uzmanlar, 50 yaşından itibaren herkesin düzenli olarak tarama testlerinden geçmesi gerektiğini vurguluyor. Bu kapsamda gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi en yaygın kullanılan yöntemler arasında yer alıyor. Risk grubunda bulunan bireylerde ise taramaya daha erken yaşta başlanması öneriliyor.
Korunmak Mümkün
Kolon kanserine karşı alınabilecek önlemler de dikkat çekiyor. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının hastalık riskini önemli ölçüde azalttığına işaret eden uzmanlar şu önerilerde bulunuyor:
Lif açısından zengin beslenme Sebze, meyve ve tam tahıl tüketiminin artırılması Kırmızı ve işlenmiş et tüketiminin azaltılması Düzenli fiziksel aktivite Sağlıklı kilo korunumu Sigara ve alkol kullanımından kaçınılması
“Erken Teşhis Hayat Kurtarır”
Dr. Türkan Mahmudova, farkındalık ayının amacının toplumu bilinçlendirmek olduğunu belirterek sözlerini şu şekilde tamamladı: “Kolon kanseri önlenebilir ve erken teşhis edildiğinde tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tarama testlerini ihmal etmeyin. Erken teşhis hayat kurtarır.” Uzmanlar, Mart ayı boyunca yürütülen farkındalık çalışmalarının, toplumda bilinç düzeyini artırarak erken tanı oranlarını yükseltmesini hedefliyor.